Aardlekschakelaar uitgelegd

Wat is een aardlekschakelaar?

Een aardlekschakelaar is een beveiligingscomponent in uw meterkast die beschermt tegen lekstroom. Wanneer er ergens in uw elektrische installatie stroom weglekt — bijvoorbeeld door een defect apparaat, beschadigde kabel of vocht — detecteert de aardlekschakelaar dit en schakelt binnen milliseconden de stroom uit.

De aardlekschakelaar vergelijkt continu de stroom die via de fasedraad naar uw apparaten gaat met de stroom die via de nuldraad terugkomt. Normaal gesproken zijn deze precies gelijk. Zodra er een verschil is — omdat er stroom weglekt via de aarde — schakelt de aardlekschakelaar uit. Dit verschil noemen we de lekstroom of reststroom.

Zonder aardlekschakelaar kan lekstroom via uw lichaam naar de aarde lopen als u een defect apparaat aanraakt. Dit kan leiden tot een elektrische schok of in het ergste geval tot elektrocutie. De aardlekschakelaar is daarom een van de belangrijkste veiligheidscomponenten in uw elektrische installatie.

Verschil 30mA en 300mA aardlekschakelaar

Er bestaan aardlekschakelaars met verschillende gevoeligheden. De twee meest voorkomende waarden zijn 30mA en 300mA. Het verschil zit in het niveau van bescherming dat ze bieden.

30mA aardlekschakelaar (persoonsbeveiliging)

De 30mA aardlekschakelaar is bedoeld voor persoonsbeveiliging. Deze schakelaar reageert al bij een lekstroom van 30 milliampere (0,03 ampere). Dit is de grens waaronder elektrische stroom voor de meeste mensen niet dodelijk is. Volgens de NEN 1010 norm is een 30mA aardlekschakelaar verplicht voor alle wandcontactdozen (stopcontacten) en verlichtingsgroepen in woningen.

• Verplicht voor alle stopcontacten en verlichting in woningen
• Beschermt personen tegen elektrische schok
• Reageert binnen 40 milliseconden bij 5 keer de nominale stroom
• Standaard in elke moderne meterkast van ABB, Hager of Eaton

300mA aardlekschakelaar (brandbeveiliging)

De 300mA aardlekschakelaar is bedoeld voor brandbeveiliging. Deze reageert bij hogere lekstromen die weliswaar niet direct gevaarlijk zijn voor personen (mits goed geaard), maar wel genoeg warmte kunnen opwekken om brand te veroorzaken. Deze aardlekschakelaars worden vaak gebruikt voor vaste aansluitingen zoals elektrische boilers, CV-ketels en bepaalde industriele toepassingen.

• Beschermt tegen brand door grotere lekstromen
• Wordt vaak gecombineerd met 30mA schakelaar in dezelfde meterkast
• Geschikt voor vaste aansluitingen en apparatuur
• Minder gevoelig, daardoor minder kans op onnodig uitschakelen

Typen aardlekschakelaars: A, B en F

Naast het verschil in gevoeligheid (mA) bestaan er ook verschillende typen aardlekschakelaars, elk ontworpen voor specifieke soorten lekstroom.

Type A is het meest voorkomende type in woningen. Deze detecteert wisselstroom-lekstromen en pulserende gelijkstroom-lekstromen. Voor de meeste huishoudelijke toepassingen is een type A aardlekschakelaar voldoende.

Type B detecteert alle soorten lekstroom, inclusief zuivere gelijkstroom. Dit type is verplicht bij apparaten die gelijkstroom produceren, zoals bepaalde laadpalen voor elektrische auto's, zonnepanelen met bepaalde omvormers en frequentiegeregelde motoren. Type B aardlekschakelaars zijn duurder dan type A.

Type F is relatief nieuw en specifiek bedoeld voor apparaten met frequentieomvormers, zoals bepaalde warmtepompen en wasmachines met invertermotor. Type F biedt betere bescherming tegen gemengde lekstromen dan type A, maar is goedkoper dan type B.

Aardlekschakelaar vs. aardlekautomaat

In moderne meterkasten wordt vaak gesproken over aardlekautomaten. Dit is een combinatie van een aardlekschakelaar en een installatieautomaat (zekering) in een component. Het voordeel van een aardlekautomaat is dat wanneer er een aardlek optreedt op een groep, alleen die ene groep uitvalt en niet de hele installatie.

Bij een losse aardlekschakelaar vallen alle groepen die achter die schakelaar zitten uit bij een lekstroom. Met aardlekautomaten per groep behoudt u stroom op alle andere groepen. Dit is comfortabeler en veiliger. Merken als ABB, Hager en Eaton bieden complete reeksen aardlekautomaten voor woninginstallaties.

Wanneer aardlekschakelaar vervangen?

Een aardlekschakelaar gaat niet eeuwig mee. De mechanische onderdelen slijten en na verloop van tijd kan de schakelaar minder betrouwbaar worden. Er zijn duidelijke signalen dat vervanging nodig is:

• De aardlekschakelaar slaat regelmatig uit zonder duidelijke oorzaak
• De testknop werkt niet meer (de schakelaar schakelt niet uit bij testen)
• De aardlekschakelaar is ouder dan 10 tot 15 jaar
• Er is geen aardlekschakelaar aanwezig (oude installatie)
• U plaatst een laadpaal of zonnepanelen en heeft type B nodig

Wij adviseren om de testknop op uw aardlekschakelaar minimaal elk kwartaal in te drukken. De schakelaar moet dan direct uitschakelen. Doet deze dat niet, neem dan contact op met HanVos Elektra voor vervanging.